Voeg schoonheid toe aan je tijdlijn

Uit het niets was het daar. Alsof een pijl mijn hart raakte en een warme golf van liefde door m’n lijf liet stromen. Gewoon op een zondagochtend in tramlijn 24, onderweg naar de Heemraadssingel. 

Terwijl de tram door Rotterdam zoefde en ik op m’n gemakje naar buiten staarde naar het stadsleven, raakte de pijl me op het moment dat ik een zijstraat inkeek en een prachtige Art Deco gevelschildering zag. Helemaal geen groot kunstwerk, juist heel subtiel. Een paar groene lijnen boven een deur geschilderd. Maar de eenvoud raakte me diep.

Voor een paar secondes zat ik in de chaos van de stad eenvoudig heel gelukkig te wezen.

Nou heb ik altijd al een zwak voor Art Nouveau en Art Deco en de huizen die tussen 1890 en 1940 gebouwd zijn. Ik heb een ongeschreven connectie met die tijd en voel altijd sterk dat het meer is dan gewoon iets mooi vinden. Ontwerpen uit die tijd, of het nou gevels, sieraden of trapleuningen zijn, geven me het gevoel thuis te zijn. Alsof ik daar hoor en niet hier in 2024.

Zo bezocht ik vorig jaar een tentoonstelling over het Interbellum in Rotterdam, in het Chabot museum. Het Interbellum is de periode tussen de Eerste en de Tweede Wereldoorlog, toen de Art Deco hoogtij vierde. 

Toen ik daar een zaal instapte waar over meerdere muren een foto van een levensgroot straatbeeld op stof was geprint, stroomden de tranen van heimwee over mijn wangen.

Vaak heb ik me afgevraagd hoe het komt dat ik die connectie zo sterk ervaar.

Ik geloof niet in reïncarnatie in de traditionele zin van het woord, als dat mijn bewustzijn keer op keer terugkeert in een volgend leven, lineair aan de tijdlijn. Ik geloof meer in de theorie van parallelle levens en dat alles ‘nu’ tegelijkertijd plaatsvindt.

Ik geloof meer in de theorie van parallelle levens en dat alles ‘nu’ tegelijkertijd plaatsvindt

Je kunt al die levens zien als tv kanalen waar tegelijkertijd programma’s op draaien in allerlei tijden, maar er is maar één kanaal waar je met je bewustzijn op af kunt stemmen. Dat is het kanaal waar in mijn geval het programma ‘Cora’ speelt. Dat is mijn huidige leven.

Dat is waar ik het te doen heb en waar op dit moment mijn levenslessen liggen. Wat dan niet betekent dat ik geen binding kan voelen met wat er tegelijkertijd op een ander kanaal te beleven is. 

Ergens heb ik dus een lijntje met de Art Deco periode, the roaring 20’s. En laten we nou net opnieuw in een roaring 20’s terecht zijn gekomen met tal van parallellen tussen toen en nu.

Een onzekere tijd, maar ook een woest creatieve tijd.

Baanbrekende veranderingen

In het Interbellum vierde creativiteit hoogtij. Deze tijd werd gekenmerkt door economische instabiliteit, sociale onzekerheid en politieke veranderingen, waardoor individuen en gemeenschappen gedwongen werden om heel innovatief en vindingrijk te zijn. Niet alleen in de kunstwereld, maar ook in het dagelijks leven, waarin schaarste mensen activeerde tot allerlei nieuwe vormen en activiteiten om iets van hun leven te maken. 

Deze periode van ontberingen leidde tot baanbrekende veranderingen in kunst, literatuur, technologie en sociale structuren die nog steeds invloed hebben.

In de kunst leidde het tot kunststromingen zoals het dadaïsme en surrealisme, die traditionele vormen en conventies uitdaagden. Kunstenaars zoals Salvador Dalí en René Magritte ontwikkelden nieuwe visuele stijlen die reflecteerden op de absurditeit en de breuk met het verleden.

Vanwege beperkte middelen experimenteerden kunstenaars met onconventionele materialen en nieuwe media. Collage en assemblage werden populair, waarbij kunstenaars objecten en materialen uit het dagelijks leven hergebruikten om kunstwerken te creëren.

Filosofen en schrijvers zoals Jean-Paul Sartre en Albert Camus ontwikkelden het existentialisme, een filosofische stroming die zich ook bezighoudt met de absurditeit van het leven en de zoektocht naar betekenis in een wereld zonder vaste waarden. 

Individuen en gemeenschappen werden gedwongen om heel innovatief en vindingrijk te zijn

In de literatuur leidde schaarste tot de opkomst van nieuwe genres, zoals dystopische en sciencefictionverhalen. Deze genres spiegelden de zorgen over de toekomst en verwerkten thema’s van overleving en schaarste. Denk aan het bekende boek ‘1984’ van George Orwell.

De economische crisis dwong mensen om creatief te zijn met beperkte middelen. Er ontstonden nieuwe manieren van zuinig leven, zoals het hergebruiken van materialen, het repareren van kapotte goederen en het ruilen van diensten in plaats van geldtransacties.

De schaarste stimuleerde de opkomst van sociale bewegingen die zich inzetten voor verandering, zoals arbeidersbewegingen en vrouwenbewegingen, die creatieve strategieën ontwikkelden om hun doelen te bereiken, ondanks beperkte middelen.

Door schaarste aan grondstoffen ontstond er een zoektocht naar alternatieve technologieën. Dit leidde tot de ontwikkeling van nieuwe technische innovaties in bijvoorbeeld de automobielindustrie en de luchtvaart.

Wat schoonheid je kan brengen

Art Deco past perfect in het plaatje van het interbellum als een kunst- en designstijl die reageerde op de schaarste en onzekerheid van die tijd. Art Deco symboliseerde optimisme en geloof in de toekomst, ondanks de schaarste en economische onzekerheden. Deze stijl bracht hoop in moeilijke tijden door zich te richten op elegantie en schoonheid in het dagelijks leven. Dit was vooral zichtbaar in de mode, film en architectuur, waar Art Deco de esthetiek van de moderne stad verfraaide.

En waarschijnlijk is dat wat mij er zo aan raakt. De boodschap van schoonheid brengen, omdat schoonheid hoop brengt in moeilijke tijden en mensen voor een moment oplicht.

Schoonheid lijkt oppervlakkig en op een bepaalde manier is dat het ook, want je lost er geen wereldproblematiek mee op en je moet je altijd bewust zijn van het feit dat er op een diepere laag problemen zijn op te lossen, maar schoonheid heeft ook zeker een aandeel in veranderprocessen. 

Je ziet de wereld zoals jij bent, dus wanneer schoonheid je raakt, is dat omdat het je in contact brengt met het pure schone deel in jou wat jij van nature bent. Wat wij van nature allemaal zijn ondanks dat de wereld dit ons laat bedekken met allerlei lagen en ongeschreven wetten en regels.

Contact met schoonheid lost die lagen voor een kort moment op en laat je weer herinneren wie je bent en wat je te doen hebt.

Door schoonheid toe te laten in je leven, laat je jezelf toe. 

Door schoonheid toe te laten in je leven, laat je jezelf toe

Schoonheid ontsteekt de vonk die jouw vrije creatiekracht laat vlammen en jou in beweging zet. En dát is hoe verandering tot stand komt.

Merk maar eens op hoe energiek je jezelf voelt na het bezoek van een tentoonstelling, een concert of een bos.

Dus lieve lezer, omring je met schoonheid. Bezoek musea, koop kunst of een mooie poster, beluister muziek waar je hart van oplicht, lees proza, breng schoonheid in de ruimtes waar je woont en werkt, ruik regelmatig aan je favoriete geur, draag je mooiste kleding en sieraden niet alleen op zondag en laat moeder natuur je dagelijks verwonderen door haar creaties.

Misschien ervaar jij ook wel een binding met een bepaalde periode. Haal de schoonheid uit die tijd naar je toe en laat het je inspireren zoals de Art Deco mij doet. 

Activeer nieuwe tijdlijnen

Negeer zeker niet al het lelijke in de wereld. Juist het negeren maakt dat het kan bestaan. Lelijkheid speelt op alle tijdlijnen, maar wens al die lelijkheid in gedachtes schoonheid toe. Visualiseer heel concreet hoe zaken er dan uit zouden zien en activeer daarmee nieuwe tijdlijnen. 

Voor mij persoonlijk is schoonheid de verbindende factor tussen al míjn tijdlijnen. Die zondag in de tram herinnerde het mij wat ik in het hier en nu via mijn beelden en ontwerpen te doen heb: mensen de schoonheid in zichzelf te spiegelen.  

Bijvoorbeeld hier en hier.

Wanneer had jij zo’n ‘trammoment’? Wedden dat schoonheid er een onderdeel van was?

•••

Bovenstaande foto maakte ik tijdens de tentoonstelling in het Chabot museum. Het straatbeeld vind je hier.